ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଲିଙ୍ଗରାଜ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରା ।।

ବୈଶାଖ ମାସ ଆରମ୍ଭ ହେଲେ ଏହାର ପ୍ରଚଣ୍ଡ ନିଦାଘ ଜନଜୀବନକୁ ଭାରି ସନ୍ତାପିତ କରିଥାଏ। ସେହିପରି ନିତ୍ୟ ଯୌବନ ସମ୍ପନ୍ନ କୋମଳ ଶ୍ରୀଅଙ୍ଗ ଧାରୀ ଶ୍ରୀ ପରମେଶ୍ଵର ଲିଙ୍ଗରାଜ ମହାପ୍ରଭୁ ମଧ୍ଯ ଏହି କ୍ଲେଶରେ ସନ୍ତାପିତ ହୋଇଥାନ୍ତି। ପରମେଶ୍ଵରଙ୍କୁ ନିଦାଘ କ୍ଲେଶ ହେବା ମାନବୀୟ ଲୀଳା ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ଯ ଏହି ନିଦାଘ କ୍ଲେଶ ହରଣ ଅର୍ଥେ ବୈଶାଖର ଚନ୍ଦନ ଲାଗି ଉପଚାର ଏକ ଶୀତଳ ଉପଚାର ଯାହା ବ୍ରହ୍ମଲିଙ୍ଗଙ୍କୁ ସନ୍ତାପ ମୁକ୍ତ କରେ ଏବଂ ଲାଗି କର୍ତ୍ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସନ୍ତାପ ହରଣ କରାଇଥାଏ। ତେଣୁ ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଲିଙ୍ଗରାଜ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଏହି ବୈଶାଖ ମାସରେ ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟା ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଦୀର୍ଘ ୨୨ ଦିବସ କାଳ ଚନ୍ଦନ ଲାଗି ଓ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ପଙ୍ଖା ଲାଗି ନୀତି ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ଚନ୍ଦନ ଲାଗି ପରମବ୍ରହ୍ମ ଲିଙ୍ଗରାଜଙ୍କ ଗନ୍ଧାନୁଲେପନ ନିତୀ ଅଟେ ଯାହା ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ମୁଖ୍ୟ ଯାତ୍ରା ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯାତ୍ରା ।

ଏହା ଭିନ୍ନ ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଭୁବନେଶ୍ୱର ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ବିଳାସ ଲୀଳା ଭାବରେ ସାକାର ଲିଙ୍ଗରାଜ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ବିନ୍ଦୁତୀର୍ଥ ଜଳରେ ଚନ୍ଦନ ବିଳାସ ଲୀଳା ମଧ୍ଯ ଏହି ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରାର ବିଶେଷ ଆକର୍ଷଣ ଅଟେ। ଏହା କେବଳ ନାବଯାତ୍ରା ନୁହେଁ ବରଂ ଏହା ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ପାର୍ବତୀ ଭୁବନେଶ୍ୱର ସେହି ରାସମଣ୍ଡଳୀର ପରିକଳ୍ପନା ଅଟେ ଯାହା ନିମନ୍ତେ ନିତ୍ୟ ଅଷ୍ଟଭଉଁରୀ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ । ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟାରୁ ଏହି ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ଦିନ ଭୋଗମଣ୍ଡପ ନୀତି ଶେଷ ହେବାପରେ ପୁନଶ୍ଚ ଆଉଥରେ ପୂଜାପଣ୍ଡାଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ସୂର୍ଯ୍ୟପୂଜା ଓ ଦ୍ଵାରପାଳ ପୂଜା କରାଯାଇ ଶ୍ରୀଜୀଉଙ୍କୁ ପାଳିଆବଡୁ ମାନେ ପଙ୍ଖାଲାଗି କରିଥାନ୍ତି। ଏହାପରେ ଶ୍ରୀ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ମହାସ୍ନାନ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ। ଏହାପରେ ପୂଜାପଣ୍ଡା ଘୋରା ଚନ୍ଦନକୁ ସମର୍ଥାଙ୍କ ଘଣ୍ଟ ଘଣ୍ଟା ବାଦ୍ୟ ସହିତରେ ବେଢା ପରିକ୍ରମା କରାଇଥାନ୍ତି। ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ମହାସ୍ନାନ ପରେ ଶୀତଳ ଚନ୍ଦନକୁ ପୂଜାପଣ୍ଡା ବ୍ରହ୍ମଲିଙ୍ଗ ଶରୀରରେ ଲେପନ କରାଇଥାନ୍ତି। ଏହାପରେ ପାଳିଆବଡୁ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ବେଶ କରାଇଥାଆନ୍ତି। ଏହାପରେ ଶ୍ରୀଛାମୁରେ ପଣା ଭୋଗ ଲାଗି କରାଯାଏ। ଏହାପରେ ଯାତ୍ରାପୂଜା ନୀତି ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ। ଏହାପରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ବିଜେ ପ୍ରତିମା ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ଲିଙ୍ଗରାଜ ମହାପ୍ରଭୁ, ଦେବୀ ପାର୍ବତୀ, ଦେବୀ ଦୁର୍ଗା ଓ ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ବାସୁଦେବ ନୌବହର ନିମନ୍ତେ ପୀଠାଧୀଶଙ୍କ ନିକଟରୁ ଆଜ୍ଞା ପୁଷ୍ପ ପାଇ ସ୍ଵ ସ୍ଵ ବିମାନ ଓ ପାଲିଙ୍କିରେ ବିଜେ କରି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱିପ୍ରହର ଶେଷ ହେବାଯାଏ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଦ୍ୱିପହର ଧୂପ ସମାପନ ଅନ୍ତେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପହୁଡ ନୀତି ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ। ଏହାପରେ ବିଜେ ପ୍ରତିମା ଶ୍ରୀ ମହାପ୍ରଭୁ ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରା ନିମନ୍ତେ ବିଜେ କରିଥାନ୍ତି।

ବିଦ୍ର: ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରପାଳ ପୂଜା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂଜା ଓ ମହାସ୍ନାନ କେବଳ ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟା ଦିନ ହୋଇଥାଏ। ଶେଷ ୨୧ ଦିନ ହୁଏନାହିଁ। ତେଣୁ ପ୍ରଥମ ଦିନ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚନ୍ଦନ ବିଜେ ହେବା ନିମନ୍ତେ ବିଳମ୍ବ ହୋଇଥାଏ।

ବିନ୍ଦୁସାଗରରେ ଚନ୍ଦନଯାତ୍ରା।।

ଦ୍ୱିପହର ଧୂପ ପରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପହୁଡ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ସମୟରେ ଶ୍ରୀ କପିଳେଶ୍ଵର ତାଙ୍କ ବିମାନରେ ବିଜେ ହୋଇ ବାଟଗଣେଶଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆସି ପୂର୍ବପଟେ ବିଜେ କରନ୍ତି। ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଲିଙ୍ଗରାଜ ମହାପ୍ରଭୁ, ଦେବୀ ପାର୍ବତୀ ଓ ଦେବୀ ଗୋପାଳୁଣୀ ଏବଂ ଶ୍ରୀ ବାସୁଦେବ ବିମାନ ଓ ପାଲିଙ୍କି ବିଜେ ହୋଇ ଆସିବା ପରେ ତିନି ବିମାନ ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରା ନିମନ୍ତେ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି। ବିନ୍ଦୁସାଗରଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମାଘାଟରେ ଦେବାଦେବୀ ମାନେ ପହଁଞ୍ଚିବା ପରେ ପ୍ରଥମ ଦିବସ ଚନ୍ଦନ ଦିନ ପୂଜାପଣ୍ଡା ଚନ୍ଦନ ଛେରା ଛିଞ୍ଚି ନାବକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ଉତ୍ତାରୁ ଶ୍ରୀ ମହାପ୍ରଭୁ ଚାପ ବିଜେ କରିଥାନ୍ତି।

ଚାପ_ବିବରଣୀ।।

ଦେବୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ବଚନ ଅନୁସାରେ ଶ୍ରୀ ଲିଙ୍ଗରାଜ ମହାପ୍ରଭୁ ଏହି ଏକାନ୍ତ ଚାପ ବିହାର କରିଥାନ୍ତି ତେଣୁ ଦେବୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପ୍ରୀତ୍ୟର୍ଥେ ଏହି ଚାପର ନାମ ପାର୍ବତୀ ବୋଇତ। ଏହି ବୋଇତ ଦୁଇଟି ଡଙ୍ଗା ପରସ୍ପର ସହିତ ଯୋଡ଼ାଯାଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥାଏ। ଏହି ବୋଇତରେ ତିନୋଟି ସିଂହାସନ ରହିଛି। ମଧ୍ୟ ଭାଗରେ ଥିବା ସିଂହାସନରେ ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଲିଙ୍ଗରାଜ ମହାପ୍ରଭୁ, ଦେବୀ ପାର୍ବତୀ ଓ ଦେବୀ ଦୂର୍ଗା ବିଜେ କରିଥାନ୍ତି। ବିଦ୍ର: ଏହି ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ଦେବୀ ପାର୍ବତୀ ଓ ଦେବୀ ଦୂର୍ଗା(ଗୋପାଳୁଣୀ)ଙ୍କୁ ଏକ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ହେବେ। କାରଣ ଦୁହେଁ ପାର୍ବତୀ ହିଁ ଅଟନ୍ତି। ଗୋପାଳୁଣୀଙ୍କ ବାମପଟ ସମ୍ମୁଖ ଆସ୍ଥାନରେ ଶ୍ରୀ ଲିଙ୍ଗରାଜ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରାଣବନ୍ଧୁ ଶ୍ରୀ ବାସୁଦେବ ବିଜେ କରନ୍ତି ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ପଟେ ସମ୍ମୁଖ ସିଂହାସନରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରିୟବନ୍ଧୁ ଶ୍ରୀ କପିଳେଶ୍ଵର ବିଜେ କରିଥାନ୍ତି। ଚାପ ବିଜେ କରି ସାରିବାପରେ ନୌବିହାର ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ପ୍ରଥମ ଭଉଁରୀ ଖେଳି ଶଙ୍କରାନନ୍ଦ ମଠ ଘାଟକୁ ଯାଇ ସେଠାରେ ମଠ ପକ୍ଷରୁ ଭୋଗ ଅର୍ପଣ ହୁଏ। ଏହାପରେ ବିଶାଳ ବିନ୍ଦୁସାଗର ଜଳରେ ଅଷ୍ଟ ସ୍ଥାନରେ ଅଷ୍ଟ ଭଉଁରୀ ଖେଳି ମହାପ୍ରଭୁ ଚନ୍ଦନ ବିହାର କରିଥାନ୍ତି। ଏହି ଅଷ୍ଟ ଭଉଁରୀ କେବଳ ସାଧାରଣ ଭଉଁରୀ ନୂହେଁ। ଏହା ଶ୍ରୀ ପାର୍ବତୀ ଭୁବନେଶ୍ବରଙ୍କ ରାସ ମଣ୍ଡଳୀର ସ୍ମାରକୀ। ଚୈତ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣମୀ ରାସ ଉତ୍ସବରେ ଗୋପାଳୁଣୀ ସ୍ଵରୁପ ଦେବୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଯେଉଁ ଅଷ୍ଟ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ ହୋଇଥିଲେ ସେହି ଶକ୍ତି ମାନଙ୍କ ପ୍ରୀତି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅଷ୍ଟ ଭଉଁରୀ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ। ସେହି ଶକ୍ତି ମାନେ ହେଲେ ଦେବୀ ବିନ୍ଦୁବାସିନୀ(ବିନ୍ଧ୍ୟବାସିନୀ), ଦେବୀ ମୋହିନୀ, ଦେବୀ ରମାୟଣୀ, ଦେବୀ କପାଳିନୀ(କପାଳୀ), ଦେବୀ ଉତ୍ତରାୟଣୀ, ଦେବୀ ଅମାୟନୀ(ଅମ୍ବିକା),ଦେବୀ ଚନ୍ଦ୍ରହାସିନୀ(ଗୌରୀ) ଓ ଦେବୀ ଦ୍ଵାରବାସିନୀ। ଏହି ଶକ୍ତି ମାନେ ହେଲେ ଦେବୀ ଗୋପାଳୁଣୀଙ୍କ ଅଷ୍ଟଶକ୍ତି। ଯେହେତୁ ଏମାନେ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସ୍ଵରୂପ ତେଣୁ ରାସ ମଣ୍ଡଳୀର ସ୍ମରଣରେ କାଳେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ମନ ତାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଆକର୍ଷିତ ହୋଇଯିବ। ତେଣୁ ପ୍ରତି ଭଉଁରୀ ପରେ ପାର୍ବତୀ ପ୍ରାଣ ନାଥ ଡାକ ପଡେ। ଏହି ଡାକରେ ସେବକେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସଚେତନ କରେଇ ଦିଅନ୍ତି ଯେ ଆହେ ମହାପ୍ରଭୁ ଆପଣ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପ୍ରାଣନାଥ ଅଟନ୍ତି, ତେଣୁ ଅଷ୍ଟଶକ୍ତିଙ୍କ ଠାରୁ ମନ ଆଣି ଦେବୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପାଖେ ଦିଅନ୍ତୁ। ସେହି ଡାକ ଏମିତି-

“ମଣିମା, ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡନାଥ ଦେବାଧିଦେବରାଜ
ପାର୍ବତୀ ପ୍ରାଣନାଥ ମଣିମା… ଦେବ ମଣିମା…. ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଚାପାସନ୍ନ ମଣିମା।”

ମଣିମା ଡାକ ସହିତ, ଆଲଟ ଲାଗି ଓ ପଦ ଅନୁସାରେ ଘଣ୍ଟ ବାଦନ ଓ ବୀର କାହାଳୀ ବାଜିବା ଦେହରେ ରୋମାଞ୍ଚ ଭରିଦିଏ। ଏକାମ୍ରରେ ବିଜେ ପ୍ରତିମା ଶବ୍ଦର ବ୍ୟବହାର ନାହିଁ ତେଣୁ ସାକ୍ଷାତ ସାକାର ଲିଙ୍ଗରାଜ ଚାପ ବିଜେ କରନ୍ତି ବୋଲି ସେହି ଧାରଣାରେ ଏହି ସେବା ମାନ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ। ଦୀର୍ଘ ୨୧ ଦିବସ ଓ ହଳଦୀ ପାଣିକୁ ମିଶେଇ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ୨୨ଦିନ ବାହାର ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ୨୨ ଦିବସରେ ପ୍ରଥମ ୨୧ଦିନ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ନିତ୍ୟ ଅଷ୍ଟ ଭଉଁରୀ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଶେଷ ୨୨ ଦିନ ଅଷ୍ଟଶକ୍ତି ଓ ଅଷ୍ଟରୁଦ୍ରଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ମିଶେଇ ଷୋହଳ ଭଉଁରୀ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ। ଅଷ୍ଟରୁଦ୍ର ହେଲେ ରୁଦ୍ରେଶ୍ଵର, ସୁକ୍ଷ୍ମେଶ୍ଵର, ବୈଦ୍ୟନାଥ, ଉତ୍ତମେଶ୍ଵର (କପିଳେଶ୍ଵର), ମହାରୁଦ୍ର(ମୂର୍ତ୍ତେଶ୍ବର), ଇଶାନେଶ୍ଵର, ଉତ୍ତରେଶ୍ଵର, କେଦାରେଶ୍ଵର। ଏମାନେ ଅଷ୍ଟଶକ୍ତିଙ୍କ ଶିବ। ଏହାଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଭଉଁରୀ ଦିନ ଅଧିକ ଅଷ୍ଟ ଭଉଁରୀ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ। ଅଷ୍ଟଶକ୍ତି ବିନ୍ଦୁସାଗରଙ୍କ ଅଷ୍ଟ କୋଣରେ ବିଜେ କରୁଥିବା ବେଳେ କିନ୍ତୁ ଅଷ୍ଟରୁଦ୍ରଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଏକାମ୍ରରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ରହିଅଛି। ପ୍ରଥମ ଚାପଦିନ ପୂଜାପଣ୍ଡା ଜଗତିକୁ ଯାଇ ଚନ୍ଦନ ଛେରା ସିଞ୍ଚି ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ଉତ୍ତାରୁ ମହାପ୍ରଭୁ ଜଗତିକୁ ବିଜେ କରିଥାନ୍ତି। ଦେବତା ମାନେ ନିଜ ନିଜ ସିଂହାସନ ବିଜେ କରିବା ଉତ୍ତାରୁ ମୁଆଁ ଭୋଗ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ। ଏହାପରେ ଶ୍ରୀ ବାସୁଦେବ ଓ ଶ୍ରୀ କପିଳେଶ୍ଵର ବାହାର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ କୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଏହି ଚନ୍ଦନ ସ୍ନାନ ଏକାନ୍ତ ନୀତି ହେତୁ ଶ୍ରୀ ପାର୍ବତୀ ଭୁବନେଶ୍ବର ତିନି ମୂର୍ତ୍ତୀ ଜଗତିରେ ଏକ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର କୁଣ୍ଡରେ ଚନ୍ଦନ ସ୍ନାନ କରଥାନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ଏକାନ୍ତ ହେତୁ ଜଗତି ଭିତର ମନ୍ଦିରକୁ ଅନ୍ଧକାର କରାଯାଇ ଉଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସେବକ ମାନେ ବାହାରକୁ ପଳେଇ ଆସନ୍ତି। ଏକାନ୍ତ ସ୍ନାନ ସମୟରେ ପର୍ବଯାତ୍ରା ବିଶୋୟୀ ସହାୟକ ମାନଙ୍କ ସହ ରହି ଭୋଗ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥାନ୍ତି। ଏହି ଯାଏଁ ଥିଲା ଦିନ ଚାପନୀତି।

ବର୍ତ୍ତମାନ ନୀତିକାନ୍ତି ଅହେତୁକ ବିଳମ୍ବ ହେତୁ ପୂଜାପଣ୍ଡା ଓ ଅନ୍ୟ ଯାତ୍ରାଙ୍ଗୀ ସେବକମାନେ ଆଉ ଦେଉଳକୁ ନ ଫେରି ସେହି ଜଗତିରେ ବିଶ୍ରାମ କରି ପରବର୍ତ୍ତୀ ନୀତି କରିଥାନ୍ତି। ପୂର୍ବେ ପାଳିଆ ପୂଜାପଣ୍ଡାଙ୍କୁ ପୁନଶ୍ଚ ଦେଉଳକୁ ଆସି ପୀଠାଧୀଶଙ୍କ ନୀତି ସମ୍ପନ୍ନ କରାଇ ପୁଣି ଜଗତିକୁ ଫେରି ନୀତି କରିବାକୁ ପଡୁଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଅନେକ ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ଉଭୟ ପକ୍ଷରେ ଦୁଇ ପୂଜାପଣ୍ଡା ରହି ନୀତି ସମାପନ କରୁଥିବାରୁ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଉଚିତ୍ ସମୟରେ ପହୁଡ ହୋଇ ପାରୁଛି। ନହେଲେ ଚାପରୁ ଦିଅଁ ଫେରିଲା ବେଳକୁ ଦିନେ ଦିନେ ଭୋର୍ ହୋଇଯାଉଥିଲା।

ରାତି_ଚାପ :-

ଦେଉଳରେ ଉତ୍ଥାପନ ଆଳତି, ଟେରାଫିଟା ଭୋଗ, ସନ୍ଧ୍ୟାଧୂପ ଆଦି ନୀତିମାନ ବଢିବା ପରେ ଏପଟେ ବିନ୍ଦୁସାଗରରେ ଚନ୍ଦନ କୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ ସମାପନ କରି ଦେବ ବିଗ୍ରହ ମାନେ ଶୁଦ୍ଧବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଚନ୍ଦନ ଲାଗି, ପୁଷ୍ପ ସଜ୍ଜାପରେ ଜଗତି ସିଂହାସନକୁ ବିଜେ କରିଥାନ୍ତି। ମୂଳ ସିଂହାସନରେ ଶ୍ରୀ ଲିଙ୍ଗରାଜ ପାର୍ବତୀ ଭୁବନେଶ୍ବରୀ ବିଜେ କରୁଥିବା ବେଳେ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଦ୍ୱିପହର ପିଣ୍ଡିରେ ଶ୍ରୀ ବାସୁଦେବ ଓ ତାଙ୍କ ବାମ ପଟେ ଶ୍ରୀ କପିଳେଶ୍ଵର ବିଜେ କରିଥାନ୍ତି। ଏହାପରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମାଣ୍ଡୁଅ, କାକରା, ସୋଧୁଅ ଆଦି ଭୋଗଲାଗି କରାଯାଏ। ଭୋଗପରେ ରାତି ଚାପ ନିମନ୍ତେ ପୁନଶ୍ଚ ମହାପ୍ରଭୁ ଚାପାସୀନ ହୋଇ ବିଶ୍ରାମଘାଟ କୁ ବିଜେ କରନ୍ତି। କୋମଳ ଅଙ୍ଗରେ କ୍ଲେଶ ହେତୁ ବିଶ୍ରାମ ମଣ୍ଡପରେ ବିଜେ କରି ବିଶ୍ରାମ କରନ୍ତି। ବିଜେ କରିବା ଉତ୍ତାରୁ ମୁଆଁ ଭୋଗ ଲାଗି ହୋଇ ଆଳତି ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ। ଭୋଗ ପରେ ଦିଅଁ ବିମାନକୁ ବିଜେ କରିବା ପରେ ଆଉ ଏକବାର ଭୋଗ ହୁଏ। ଯାହା ଚିକିଟି ଭୋଗ ନାମରେ ପରିଚିତ।

ଯେପରି ମହାପ୍ରଭୁ ଚନ୍ଦନ ବିଜେ ନିମନ୍ତେ ନିରାଡମ୍ବର ଭାବେ ବିଜେ କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଫେରିଲା ବେଳେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଡମ୍ବର ଯୁକ୍ତ ପଟୁଆର କରି ଫେରନ୍ତି। ପାରମ୍ପରିକ ବାଦ୍ୟ ତାଳେ ତାଳେ ଗୋଟିପୁଅ ନୃତ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରି ମହାପ୍ରଭୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଆସର ଜମେଇ ଜମେଇ ଫେରନ୍ତି। ବାଟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପୂଜାପଣ୍ଡା, ବଡୁ ନିଯୋଗ ପକ୍ଷରୁ ଯଥାକ୍ରମେ କପାଳୀ, ରମାୟଣୀ ଓ ବଢେଇବାଙ୍କଠାରେ ପନ୍ତି ଭୋଗ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ। ଏହାପରେ ମହାପ୍ରଭୁ ନିଜ ବଡ ଦେଉଳକୁ ବାହୁଡି ଆସନ୍ତି। ଏଇଠି ମଧ୍ୟ ଶେଷ ହୁଏନି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚନ୍ଦନ ନୀତି। ଦେଉଳକୁ ବାହୁଡିବା ପରେ ଜଗମୋହନ ଦକ୍ଷିଣଭାଗରେ ଥିବା ବାଆଖିଆ ମଣ୍ଡପରେ ବିଜେ ହୁଅନ୍ତି। ସେଠାରେ ମୁଆଁ ଭୋଗ ଓ ଆଳତି ଅନୁଷ୍ଠିତ ନୀତି ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ। ସୁବିସ୍ତୃତ ମଣ୍ଡପରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରୀତି ଉଦ୍ଦେଶ୍ଯରେ ନାନବିଧ ନୃତ୍ୟ ନାଟିକା ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଥାଏ। ଏସବୁ ନୀତି ବଢିବା ପରେ ପୀଠାଧୀଶଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଦେବ ପ୍ରତିମାମାନେ ବିଜେ କରିବା ପରେ ଭେଟ ଆଳତି ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ। ଏହାପରେ ଶେଷ ହୁଏ ଏକ ଦିବସର ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରା।

ଯେତିକି ସରଳ ଓ ନିରାଡମ୍ବର ଶ୍ରୀ ଭୁବନେଶ୍ୱର ଦେଖାଯାଆନ୍ତି ସେତିକି ତାଙ୍କର ଏହିସବୁ ନୀତିମାନ ତାଙ୍କର ସକଳରସଭୋଗୀ ବିଳାସେଶ୍ୱର ନାମକୁ ସାର୍ଥକତା ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ।

ସଂଗ୍ରାହକ– ଅରବିନ୍ଦ ମହାନ୍ତି। ତଥ୍ୟ– ସ୍ଵର୍ଗତଃ ମାନଗୋବିନ୍ଦ ମହାସୁପକାର ଓ ଶ୍ରୀ ଭାଗୀରଥୀ ମହାସୁଆରଙ୍କ ଲେଖାରୁ ପ୍ରେରିତ।

ସହାୟତା– ଶ୍ରୀ ଲିଙ୍ଗରାଜ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ସେବାୟତ ମଣ୍ଡଳୀ।